De constructie van dammen omvat de planning, het ontwerp en de constructie van constructies die over rivieren of andere waterlichamen worden gebouwd met als doel water vast te houden. Het water kan voor verschillende doeleinden worden gebruikt, waaronder irrigatie, drinkwatervoorziening, opwekking van waterkracht, bestrijding van overstromingen en recreatie.

Yusufeli-damproject in Turkije

Dammen kunnen worden ingedeeld in verschillende typen op basis van hun ontwerp- en constructiemethoden. Deze omvatten:

  1. Dijk dammen: Deze zijn meestal opgebouwd uit verdichte aarde, gesteente of een combinatie van beide. Ze zijn ontworpen om de krachten van de waterdruk te weerstaan ​​en kunnen in verschillende vormen worden gebouwd, waaronder aarden, gesteente of betonnen rotsdammen.
  2. Betonnen dammen: Deze zijn gemaakt van gewapend beton en kunnen verschillende vormen aannemen, waaronder zwaartekrachtdammen, boogdammen, steundammen en dammen met meerdere bogen.
  3. Zwaartekracht dammen: Deze dammen zijn gemaakt van beton of metselwerk en vertrouwen op hun gewicht en massa om weerstand te bieden aan de kracht van het water dat er tegenaan duwt.
  4. Boog dammen: Deze dammen zijn gemaakt van beton en vertrouwen op hun vorm om de kracht van het water over te brengen naar de landhoofden aan weerszijden van de kloof of vallei waar ze zijn gebouwd.
  5. Steundammen: Deze dammen lijken op boogdammen, maar hebben aan de stroomafwaartse zijde een reeks steunberen van gewapend beton die helpen de waterdruk te verdelen.

De keuze voor het damtype hangt af van verschillende factoren, waaronder de topografie en geologie van de locatie, de hoeveelheid water die moet worden opgeslagen en het beoogde gebruik van het water.

Dijk dammen

Dijkdammen, ook bekend als opvuldammen, worden gebouwd door lagen aarde, gesteente of andere materialen zoals beton te verdichten om een ​​barrière te creëren die water in een reservoir vasthoudt. De ophoging kan worden uitgevoerd met homogeen of gezoneerd vulmateriaal, en kan worden uitgevoerd als een enkele zone of als meerdere zones met verschillende materialen en dichtheden.

Dijk dammen

De dwarsdoorsnede van een dijkdam bestaat doorgaans uit een centrale ondoordringbare kern gemaakt van klei, beton of een synthetisch materiaal, zoals een asfaltmembraan, ingeklemd tussen gesteente of aarden materialen die fungeren als filter- en drainagezone. Het buitentalud van de dijk wordt beschermd door een pantserlaag, zoals steenslag of beton, om erosie als gevolg van golfwerking of andere hydraulische krachten te voorkomen.

Dijkdammen zijn geschikt voor een breed scala aan plaatselijke omstandigheden en worden vaak gebruikt in gebieden waar er overvloedig grond- en gesteentemateriaal beschikbaar is voor constructie. Ze worden vaak gebruikt voor het opslaan van water voor irrigatie, gemeentelijk en industrieel gebruik, de opwekking van waterkracht, bestrijding van overstromingen en recreatie.

Betonnen dammen

Betonnen dammen worden gebouwd met beton als primair materiaal. Het beton kan zowel gewoon als gewapend zijn, en de gebruikte ontwerp- en constructietechnieken zijn afhankelijk van de specifieke omstandigheden en vereisten ter plaatse. Er zijn twee hoofdtypen betonnen dammen: zwaartekrachtdammen en boogdammen.

Betonnen dammen

Zwaartekrachtdammen zijn massieve betonconstructies die afhankelijk zijn van hun gewicht om de horizontale kracht van water tegen de dam te weerstaan. Ze worden doorgaans gebruikt bij lage tot matige stromingsomstandigheden en worden gekenmerkt door hun grote omvang en brede basis. Het gewicht van de dam zorgt voor een stabiele fundering, waardoor deze de waterdruk kan weerstaan ​​zonder te verschuiven of omvallen.

Boogdammen zijn gebogen betonconstructies die afhankelijk zijn van de sterkte van de boogvorm om de kracht van water te weerstaan. Ze worden meestal gebruikt in smalle kloven of kloven waar de ruimte voor de dam beperkt is. De gebogen vorm van de dam verdeelt de waterdruk horizontaal over de landhoofden, de natuurlijke rotsformaties aan weerszijden van de kloof.

Beide typen betonnen dammen vereisen een zorgvuldig ontwerp en constructie om hun stabiliteit en duurzaamheid in de loop van de tijd te garanderen.

Zwaartekracht dammen

Zwaartekrachtdammen zijn massieve betonconstructies die afhankelijk zijn van hun gewicht om weerstand te bieden aan de horizontale krachten van het water dat er tegenaan duwt. Ze zijn ontworpen om grote hoeveelheden water tegen te houden en worden vaak gebruikt in smalle kloven of kloven waar aan weerszijden massief gesteente aanwezig is om de dam te ondersteunen. Zwaartekrachtdammen kunnen ook worden gebruikt in bredere valleien waar de dam aan weerszijden aan de rots is verankerd.

zwaartekracht dam

De kracht van het water tegen de dam wordt overgebracht op de fundering en de landhoofden, die deze druk moeten kunnen weerstaan. Het gewicht van de dam zelf en het gewicht van het water in het reservoir helpen de dam te stabiliseren en te voorkomen dat deze beweegt.

Zwaartekrachtdammen zijn meestal gemaakt van beton omdat het een goede druksterkte heeft en bestand is tegen het gewicht van de dam en het water. Het beton wordt vaak versterkt met staal om de sterkte en duurzaamheid te vergroten.

Enkele van de voordelen van zwaartekrachtdammen zijn hun stabiliteit, duurzaamheid en het vermogen om natuurrampen zoals aardbevingen. Ze vergen ook relatief weinig onderhoud als ze eenmaal zijn gebouwd. Ze zijn echter doorgaans duurder om te bouwen dan andere soorten dammen, en zijn mogelijk niet voor alle locaties geschikt.

Boog dammen

Boogdammen zijn gebogen constructies die afhankelijk zijn van de sterkte en stabiliteit van hun vorm om het gewicht van het water erachter te dragen. Ze worden meestal gebouwd in smalle kloven of kloven waar de wanden van de kloof zijdelingse steun voor de boog kunnen bieden. Boogdammen zijn meestal gemaakt van beton, maar ze kunnen ook gemaakt zijn van metselwerk of zelfs met aarde gevulde materialen.

Boog dam

De vorm van een boogdam is ontworpen om de krachten van het water erachter langs de bocht van de boog en naar beneden te verdelen in de landhoofden aan weerszijden van de kloof. Dit maakt de boogdam tot een van de sterkste en meest stabiele dammen, die zelfs zeer hoge waterdrukken kan weerstaan.

Het ontwerp en de constructie van boogdammen zijn echter complex en vereisen nauwkeurige engineering om hun veiligheid en stabiliteit te garanderen. De geometrie van de boog, de kromming van de wanden van de kloof en de funderings- en landhoofdmaterialen spelen allemaal een belangrijke rol bij het ontwerp en de constructie van een boogdam. Seismische overwegingen zijn ook belangrijk bij het ontwerp van boogdammen, omdat ze kwetsbaar zijn voor schade door aardbevingen.

Steundammen

Steunberen zijn een soort betonnen dammen die een reeks steunberen van gewapend beton gebruiken om het gewicht van de dam te dragen en de waterdruk te weerstaan. De steunberen zijn meestal driehoekig van vorm en strekken zich uit van de basis van de dam tot aan de bovenkant, met een vlak dek waarop de rijbaan of loopbrug is gebouwd. De ruimte tussen de steunberen is gevuld met gewapend beton om het lichaam van de dam te creëren.

Steundam

Steunbeerdammen worden over het algemeen gebruikt in smalle kloven of kloven waar de valleiwanden steil en rotsachtig zijn. De steunberen zijn verankerd aan het gesteente of een sterke fundering, en het damlichaam is ontworpen om de waterdruk over te brengen naar de steunberen.

De voordelen van steundammen zijn onder meer hun vermogen om hoge waterdruk te weerstaan, hun geschiktheid voor smalle ravijnen en hun relatief lagere kosten in vergelijking met andere soorten dammen. Ze hebben echter ook enkele beperkingen, waaronder de behoefte aan een sterke fundering, beperkingen aan de hoogte en lengte van de dam en de mogelijkheid van differentiële zettingen van de steunberen.

Factoren die het ontwerp en de constructie van dammen beïnvloeden

Er zijn een aantal factoren die het ontwerp en de bouw van dammen beïnvloeden, waaronder:

  1. Topografie en geologie: De topografie en geologie van een damlocatie kunnen van invloed zijn op het type dam dat wordt gebouwd, evenals op de grootte en vorm ervan. Voor een terrein met steil terrein kan bijvoorbeeld een dam nodig zijn met een smalle basis en steile wanden.
  2. Hydrologie en waterbeheer: De hoeveelheid water die een dam moet opslaan of reguleren, evenals de stromingseigenschappen van de rivier of beek waarop deze is gebouwd, zijn belangrijke overwegingen bij het ontwerp van een dam.
  3. Klimaat- en weersomstandigheden: Klimaat- en weersomstandigheden kunnen het ontwerp en de constructie van een dam beïnvloeden, vooral als het gaat om zaken als overstromingsbeheer, ijsvorming en de effecten van vries-dooicycli.
  4. Aardbevingen en aardbeving gevaren: Dammen in gebieden die gevoelig zijn voor aardbevingen moeten zo worden ontworpen en gebouwd dat ze seismische krachten kunnen weerstaan.
  5. Milieu- en sociale factoren: Tijdens het ontwerp- en bouwproces moet rekening worden gehouden met de impact van een dam op de lokale omgeving en gemeenschappen. Hierbij kan het gaan om kwesties als de verplaatsing van mensen en dieren in het wild, veranderingen in het ecosysteem en de gevolgen voor culturele erfgoedsites.
  6. Locatieonderzoek en geologische overwegingen: Een grondig locatieonderzoek is nodig om de geologie, bodemkenmerken en andere factoren te evalueren die de veiligheid en stabiliteit van een dam kunnen beïnvloeden. Deze informatie wordt gebruikt ter ondersteuning van het ontwerp- en bouwproces.

Locatieonderzoek en geologische overwegingen

Locatieonderzoek en geologische overwegingen zijn cruciaal voor het ontwerp, de constructie en de stabiliteit van dammen op de lange termijn. Een goed onderzoek en karakterisering van de locatie kunnen informatie opleveren over de fysieke en technische eigenschappen van de locatie, die als basis kunnen dienen voor het ontwerp van de dam en de bijbehorende constructies. Enkele belangrijke geologische overwegingen bij de bouw van dammen zijn onder meer:

  1. Geologie en gesteentemassa-eigenschappen: De geologie van de locatie en de eigenschappen van de onderliggende rotsmassa spelen een belangrijke rol bij het ontwerp en de constructie van dammen. De sterkte-, vervormings- en permeabiliteitskenmerken van de rotsmassa kunnen de stabiliteit van de dam en de veiligheid van het in beslag genomen water beïnvloeden.
  2. Geologische structuren: Geologische structuren zoals foutenVerbindingen en bodemvlakken kunnen de stabiliteit van de dam en het gedrag van de fundering en landhoofden beïnvloeden. Deze constructies kunnen routes bieden voor kwel en kunnen ook het gedrag van de rotsmassa onder seismische belasting beïnvloeden.
  3. Seismische gevaren: Dammen zijn doorgaans ontworpen om seismische gevaren te weerstaan, en het onderzoek ter plaatse moet een beoordeling omvatten van het seismische gevaar en de kans op door aardbevingen veroorzaakte grondbewegingen. De seismische gevarenbeoordeling kan het ontwerp van de dam en de bijbehorende constructies informeren om ervoor te zorgen dat ze veerkrachtig zijn tegen seismische belasting.
  4. Bodem- en rotseigenschappen: Naast de geologische eigenschappen van de rotsmassa zijn ook de eigenschappen van de bodem en de gesteentevulling die bij de constructie van de dam zijn gebruikt van belang. Deze eigenschappen kunnen de stabiliteit van de ophoging of betonnen dam beïnvloeden, evenals het langetermijngedrag van de dam onder verschillende belastingsomstandigheden.
  5. Grondwateromstandigheden: De grondwatercondities op de locatie kunnen de stabiliteit van de dam en de veiligheid van het opgevangen water beïnvloeden. Onderzoek ter plaatse moet een beoordeling omvatten van de grondwatercondities, inclusief de diepte tot het grondwater, de hydraulische geleidbaarheid en de kans op kwel en leidingen.
  6. Bouwmaterialen: De beschikbaarheid van geschikte bouwmaterialen op of nabij de locatie kan ook een belangrijke overweging zijn bij het ontwerp en de bouw van dammen. De eigenschappen van deze materialen kunnen de stabiliteit van de dam en het langetermijngedrag van de constructie beïnvloeden.

Over het algemeen is een grondig onderzoek en karakterisering van de locatie essentieel voor het succesvolle ontwerp en de bouw van een dam, maar ook voor het garanderen van de veiligheid en stabiliteit van de constructie op lange termijn.

Damontwerp

Bij het ontwerp van een dam is een reeks overwegingen en factoren betrokken, waaronder de keuze van het damtype, de selectie van materialen en constructietechnieken, en het ontwerp van verschillende componenten en kenmerken. Enkele van de belangrijkste aspecten van het ontwerp van dammen zijn:

Damontwerp
  1. Fundamentele ontwerpoverwegingen: Deze omvatten factoren zoals het beoogde doel van de dam, de verwachte vereisten voor wateropslag en -afvoer en de verwachte levensduur van de dam.
  2. Damfundering en landhoofden: De fundering en landhoofden moeten zo zijn ontworpen dat ze bestand zijn tegen het gewicht van de dam en het water dat deze vasthoudt, evenals tegen eventuele seismische of andere belastingen die kunnen worden opgelegd.
  3. Overlaatkanalen en uitlaten: deze zijn ontworpen om water uit het reservoir te laten ontsnappen om overslag van de dam en stroomafwaartse overstromingen te voorkomen. De grootte en het type overlaat en uitlaat zijn afhankelijk van het ontwerpdebiet en andere factoren.
  4. Dijk- en betonontwerp: Bij het ontwerp van de dijk of betonnen componenten van de dam moet rekening worden gehouden met factoren zoals stabiliteit, kwelbeheersing en erosiebescherming.
  5. Instrumentatie en monitoring: In en rond de dam kunnen verschillende sensoren en instrumenten worden geïnstalleerd om factoren zoals waterstanden, kwel en grondbewegingen te meten. Monitoring is een belangrijk aspect van de veiligheid van dammen en risicobeheer.

Over het algemeen moet bij het ontwerp van een dam een ​​evenwicht worden gevonden tussen een reeks factoren, waaronder veiligheid, impact op het milieu, bouwkosten en onderhoudsvereisten op de lange termijn.

Constructie technieken

Damconstructietechnieken omvatten doorgaans verschillende stappen, waaronder:

  1. Grondverzet en opgraving: Dit houdt in dat de locatie wordt ontdaan van alle vegetatie en bovengrond, en dat de fundering van de dam wordt uitgegraven tot de vereiste diepte en vorm.
  2. Behandeling en transport van materialen: Bouwmaterialen zoals beton, staal en aggregaat worden naar de locatie getransporteerd en opgeslagen ter voorbereiding op de bouw.
  3. Plaatsing en uitharding van beton: Voor betonnen dammen worden vormen gebouwd naar de vorm van de dam en wordt beton geplaatst en uitgehard.
  4. Plaatsing van gesteente en verdichting: Bij dijkdammen wordt gesteente of aarde naar de locatie getransporteerd en in lagen geplaatst, waarbij elke laag wordt verdicht tot de vereiste dichtheid.
  5. Instrumentatie en monitoring: Er worden monitoringsystemen geïnstalleerd om de prestaties van de dam tijdens en na de bouw te volgen, inclusief maatregelen zoals kwel, vervorming en temperatuur.

Bouwtechnieken kunnen variëren afhankelijk van het type dam, locatiespecifieke omstandigheden en beschikbare middelen.

Uitdagingen en oplossingen voor de bouw

De bouw van dammen brengt tal van uitdagingen met zich mee, waaronder:

  1. Toegang tot de bouwplaats en logistiek: Dammen worden vaak op afgelegen locaties gebouwd, waardoor het moeilijk is om toegang te krijgen tot de bouwplaats en materialen en apparatuur naar de bouwplaats te vervoeren.
  2. Veiligheid in de bouw en gezondheid van werknemers: Bij de bouw van dammen is zwaar materieel, gevaarlijke materialen en potentieel gevaarlijke werkomstandigheden betrokken. Het garanderen van de veiligheid en gezondheid van werknemers is dus van cruciaal belang.
  3. Seismisch ontwerp en beperking van gevaren: Dammen moeten worden ontworpen om aardbevingen en andere natuurrampen te weerstaan, en er moeten passende maatregelen worden genomen om deze gevaren te beperken.
  4. Milieueffecten en verzachtende maatregelen: De bouw van dammen kan aanzienlijke gevolgen hebben voor het milieu, waaronder verlies van leefgebied, veranderde waterstroming en gevolgen voor de vispopulaties. Er moeten dus verzachtende maatregelen worden genomen om deze gevolgen te minimaliseren.
  5. Veiligheid van dammen en risicobeheer: Dammen moeten zo worden ontworpen en gebouwd dat ze bestand zijn tegen mogelijke faalwijzen, en er moeten passende risicobeheersmaatregelen worden getroffen om de veiligheid van stroomafwaartse bevolkingsgroepen te garanderen.

Enkele mogelijke oplossingen voor deze uitdagingen zijn onder meer:

  1. Planning vóór de bouw en logistiek management om efficiënt transport en toegang tot de locatie te garanderen.
  2. Uitgebreide veiligheidstrainingsprogramma's voor werknemers en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
  3. Zorgvuldige selectie van locaties en geologisch onderzoek om ervoor te zorgen dat dammen worden gebouwd in gebieden die minder gevoelig zijn voor seismische activiteit.
  4. Implementatie van verzachtende maatregelen, zoals vistrappen, om de gevolgen voor het milieu te minimaliseren.
  5. Regelmatige inspecties en monitoring om eventuele veiligheidsproblemen op te sporen en aan te pakken, en doorlopend onderhoud om de integriteit van de dam in de loop van de tijd te garanderen.

Reservoiractiviteiten en waterbeheer

Reservoiroperaties en waterbeheer zijn cruciale aspecten van de constructie en exploitatie van dammen. Het primaire doel van een dam is het opslaan van water, dat vervolgens wordt gebruikt voor verschillende doeleinden, zoals irrigatie, huishoudelijke en industriële watervoorziening, opwekking van waterkracht en beheersing van overstromingen.

Het reservoir achter de dam wordt beheerd om een ​​betrouwbare en veilige watervoorziening voor deze verschillende doeleinden te garanderen. Dit omvat het beheren van het waterpeil om aan de vraag te voldoen en tegelijkertijd het aanhouden van voldoende reserves voor toekomstig gebruik. Reservoiractiviteiten omvatten ook het beheer van de waterkwaliteit, inclusief het monitoren en beheren van sedimentatie, en het garanderen dat stroomafwaartse ecosystemen niet nadelig worden beïnvloed.

Reservoiractiviteiten en waterbeheerplannen worden doorgaans ontwikkeld in overleg met belanghebbenden, waaronder lokale gemeenschappen, overheidsinstanties en watergebruikers. Deze plannen houden rekening met factoren zoals seizoensvariaties in de vraag naar water, klimaatverandering en de noodzaak om concurrerende belangen voor watergebruik in evenwicht te brengen.

Naast het beheer van de watervoorziening spelen reservoiroperaties ook een cruciale rol bij de veiligheid van dammen. Het waterpeil in het reservoir wordt beheerd om ervoor te zorgen dat het binnen een veilig bereik blijft, zowel onder normale bedrijfsomstandigheden als tijdens extreme gebeurtenissen zoals overstromingen en aardbevingen.

Casestudies van dambouwprojecten.

Zeker, hier zijn een paar voorbeelden van dambouwprojecten:

  1. Drieklovendam, China: De Drieklovendam is de grootste hydro-elektrische dam ter wereld, gelegen aan de Yangtze-rivier in China. De bouw van de dam begon in 1994 en werd voltooid in 2012. De dam is 2.3 kilometer lang en 185 meter hoog en kan 22,500 MW elektriciteit opwekken.
  2. Hoover Dam, VS: De Hoover Dam, gelegen aan de Colorado-rivier op de grens van Arizona en Nevada in de Verenigde Staten, werd gebouwd tijdens de Grote Depressie in de jaren dertig. De dam is 1930 meter hoog en 221 meter lang en heeft een capaciteit om 379 MW elektriciteit op te wekken.
  3. Aswan High Dam, Egypte: De Aswan High Dam is een rotsdam in de Nijl in Egypte, voltooid in 1970. De dam is 111 meter hoog en 3,830 meter lang en heeft een capaciteit om 2,100 MW elektriciteit op te wekken. De dam wordt ook gebruikt voor overstromingen en irrigatie.
  4. Tarbela Dam, Pakistan: De Tarbela Dam is een met beton bedekte rotsdam aan de Indusrivier in Pakistan. Het werd voltooid in 1976 en is de grootste met aarde gevulde dam ter wereld. De dam is 143 meter hoog en 2,743 meter lang en heeft een capaciteit om 3,478 MW elektriciteit op te wekken.
  5. Itaipu-dam, Brazilië en Paraguay: De Itaipu-dam is een betonnen zwaartekrachtdam in de Paraná-rivier op de grens van Brazilië en Paraguay. De dam werd voltooid in 1984 en is de op een na grootste waterkrachtdam ter wereld, met een capaciteit om 14,000 MW elektriciteit op te wekken.